محمد حسن خان اعتماد السلطنه
1617
تاريخ منتظم ناصرى ( فارسى )
اولاد ذكور ايشان بيست و شش نفر و اناث بيست و يك نفر و اسامى پسران با عزّ و شأن حضرت شاهزاده از اين قرار است : نواب شاهزادهء اعظم محمد ميرزا ( محمّد شاه ) - نواب بهرام ميرزا معز الدوله - نواب جهانگير ميرزا - نواب بهمن ميرزا - نواب فريدون ميرزا - نواب اسكندر ميرزا - نواب خسرو ميرزا - نواب قهرمان ميرزا - نواب اردشير ميرزا ركن الدوله - نواب احمد ميرزا - نواب سلطان مراد ميرزا ( حاجى حسام السلطنه ) - نواب فرهاد ميرزا ( حاجى معتمد الدوله ) - نواب فيروز ميرزا ( فرمانفرما ) - نواب منوچهر ميرزا - نواب جعفر قلى ميرزا - نواب لطف اللّه ميرزا - نواب حمزه ميرزا ( حشمة الدوله ) - نواب مصطفى قلى ميرزا - نواب خانلر ميرزا ( احتشام الدوله ) - نواب عبد اللّه ميرزا - نواب مهديقلى ميرزا - نواب ايلدرم بايزيد ميرزا - نواب محمّد رحيم ميرزا ( ضياء الدوله ) - نواب بهادر ميرزا - نواب محمّد كريم ميرزا - نواب جعفر خان . مآثر معظمه حضرت وليعهد رضوان جايگاه از ابنيهء معتبره مثل قلعهء عباسآباد در كنار رود ارس و خاك نخجوان ، و قلعهء اردبيل ، و قلعهء تبريز ، و قلعهء خوى ، و قلعهء كوردشت در كنار ارس و كنار قراجهداغ و غيرها . و عزم و حزم و نشر عدل و انصاف و لشكركشى و مملكتستانى و قوانين كشوردارى و بزرگى و بزرگوارى و ملاطفت با رعايا و برايا و مخصوصا ترتيب نظام جديد و اشاعهء صنايع خاصه صنعت انطباع و غيره چندانست كه فى الحقيقه كتابى جداگانه بايد تا وفا به نگارش آن نمايد و نعم ماقال : ماهزّ عطفيه بين البيض و الاسل * مثل الخليفة عبّاس بن فتحعلى بالجمله اين خبر وحشتاثر را ميرزا علينقى ركن ملازم اللهيار خان آصف الدوله به دار الخلافه رساند و كسى را يارا نبود كه به عرض حضور همايون رساند تا دو تن از شاهزادگان خوردسال لب به اين مقال محنت اشتمال گشودند و انتشار اين رزيّت نهتنها خاقان كشورستان و خانوادهء سلطنت را سوگوار كرد بلكه عموم اهل ايران قرين تحسّر و ملال و دوچار تأسّف و كلال گرديدند و به تعزيت و فاتحهخوانى پرداختند . و از آن طرف نواب شاهزادهء اعظم محمد ميرزا برحسب